پارک Happy Spot زیر خط Light Rail | طراحی VIASCAPE design | شانگهای، چین

در این محتوا با شبکه هنر و معماری ستاوین همراه باشید تا نگاهی به «پارک Happy Spot زیر خط لایت‌ریل» داشته باشیم. این پروژه که توسط دفتر معماری VIASCAPE design در شانگهای چین طراحی شده، بخشی از طرح بازآفرینی محیطی پیرامون ایستگاه متروی Caoxi Road است که با هدف ارتقای کیفیت فضاهای شهری زیرساختی و پاسخ به نیازهای ورزشی ساکنان محلی تا سال 2025 اجرا شده است.

پروژه «Happy Spot زیر لایت‌ریل» بخشی از برنامه جامع بهسازی و بازآفرینی محیطی پیرامون ایستگاه مترو Caoxi Road در شهر شانگهای است. این طرح که از بهار 2022 توسط تیم VIASCAPE design آغاز شد، با هدف بازتعریف فضاهای فراموش‌شده شهری و ارتقای کیفیت محیطی محدوده اطراف ایستگاه مترو شکل گرفت. برنامه کلی این بازآفرینی در تابستان همان سال تکمیل شد و بر اساس رویکرد طراحی شهری یکپارچه، فرآیند اجرای آن به صورت مرحله‌ای برنامه‌ریزی شد.

نخستین فاز این برنامه با احداث «پارک جیبی Caoxi Road» در سال 2023 اجرا شد و فاز دوم با عنوان «Happy Spot زیر لایت‌ریل» در دسامبر 2023 طراحی و در مارس 2025 تکمیل شد. سایت پروژه در امتداد خیابان South Kaixuan و در نزدیکی ایستگاه Caoxi Road در خط 3 متروی شانگهای قرار دارد. این فضا با طول تقریبی 200 متر و عرضی بین 18 تا 26 متر، به صورت کشیده در زیر سازه مرتفع خط مترو و در مجاورت بزرگراه Inner Ring قرار گرفته است.

پیش از اجرای طرح، این محدوده به دلیل قرارگیری زیر سازه‌های حمل‌ونقل شهری و استفاده از پوشش‌های سبز معمول در زیر پل، فضایی تاریک و کم‌کیفیت محسوب می‌شد که با بافت شهری فعال و مدرن منطقه Xujiahui تضاد داشت. از این رو تیم طراحی به جای تداوم راهکارهای متداول منظر، رویکردی مبتنی بر استفاده از رنگ و برنامه‌ریزی فعالیت‌های اجتماعی را برای احیای فضا انتخاب کرد.

در روند مطالعات اولیه، نیازسنجی از ساکنان محلی نشان داد که مهم‌ترین خواسته آن‌ها ایجاد فضاهای ورزشی و فعالیت‌های بدنی در نزدیکی محل سکونت است. این موضوع در ابتدا با توجه به نزدیکی پارک ورزشی Xujiahui چندان بدیهی به نظر نمی‌رسید، اما بررسی‌های دقیق‌تر نشان داد که فاصله پیاده‌روی نسبتاً طولانی، عبور از مسیرهای پرترافیک و همچنین هزینه‌بر بودن بسیاری از امکانات ورزشی آن مجموعه، دسترسی روزمره ساکنان به فضاهای ورزشی را محدود کرده است.

بر همین اساس، برنامه عملکردی پروژه شامل مجموعه‌ای از فعالیت‌های ورزشی در مقیاس محلی شد؛ از جمله زمین بسکتبال، بدمینتون، فوتبال پنج‌نفره، میز پینگ‌پنگ، تجهیزات بدنسازی و فضای بازی کودکان. این فضاها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که استفاده از آن‌ها آزاد یا کم‌هزینه بوده و نیاز به رزرو قبلی نداشته باشد.

یکی از چالش‌های اصلی پروژه، امکان‌سنجی ایجاد فضاهای ورزشی در زیر سازه‌های مرتفع حمل‌ونقل بود. تیم طراحی با همکاری مدیریت مترو بررسی‌هایی درباره تأثیرات احتمالی میدان‌های الکترومغناطیسی، گردوغبار و آلودگی صوتی انجام داد. نتایج نشان داد که میدان‌های الکترومغناطیسی ناشی از عبور قطار تأثیر قابل‌توجهی بر کاربران کوتاه‌مدت ندارد و با سازماندهی فضایی مناسب می‌توان اثرات آلودگی محیطی را نیز کاهش داد. به همین دلیل فعالیت‌های پرتحرک در بخش‌هایی از سایت قرار گرفتند که فاصله بیشتری از بزرگراه Inner Ring دارند.

در طراحی فضایی پروژه، مجموعه فعالیت‌ها به سه بخش اصلی تقسیم شد:

فضای با حفاظ کوتاه که شامل زمین بازی کودکان و تجهیزات ورزشی عمومی است؛

فضای با حفاظ متوسط که عمدتاً برای پینگ‌پنگ در نظر گرفته شده؛

و فضای با حفاظ بلند که زمین‌های چندمنظوره شامل بسکتبال، بدمینتون و فوتبال پنج‌نفره را در خود جای می‌دهد.

هر یک از این فضاها با رنگ‌های شاخص و متمایز تعریف شده‌اند تا علاوه بر تقویت خوانایی عملکردی، کیفیت بصری فضا را نیز ارتقا دهند. در این میان، استفاده از هندسه دایره و خطوط منحنی به عنوان الگوی گرافیکی مشترک در کف‌سازی، نشانه‌گذاری زمین‌ها و طراحی عناصر محیطی به هویت بصری پروژه انسجام بخشیده است.

در بخش اصلی زمین بسکتبال که با رنگ آبی روشن تعریف شده، خطوط دایره‌ای پرتاب آزاد و سه‌امتیازی به عنصر شاخص گرافیکی پروژه تبدیل شده‌اند. این الگو در سایر بخش‌ها نیز ادامه یافته و در طراحی فضاهای پینگ‌پنگ، تجهیزات ورزشی و زمین بازی کودکان به کار رفته است. در مقیاس کوچک‌تر نیز نشانه‌ها و گرافیک‌های الهام‌گرفته از شکل‌های دایره‌ای و ایموجی‌ها به عنوان عناصر ارتباطی و راهنمایی در محیط حضور دارند.

در مجموع، پروژه «Happy Spot زیر لایت‌ریل» تلاش می‌کند فضای تاریک و کم‌استفاده زیرساخت‌های شهری را به محیطی فعال و اجتماعی تبدیل کند؛ فضایی که با ترکیب رنگ، فعالیت و طراحی گرافیکی، امکان تجربه‌ای متفاوت از ورزش، تعامل اجتماعی و حضور شهری را در دل بافت متراکم شانگهای فراهم می‌کند.